Urazy zmysłów

Uszkodzenia zmysłów jako dość częsty skutek wypadków komunikacyjnych i przy pracy

Jak powszechnie wiadomo, podczas wypadku może dojść do wielu urazów , w różnych miejscach naszego ciała. Każdy z nich może być zarówno błahy i niewymagający poważniejszej interwencji medycznej, jak i ciężki, skutkujący niejednokrotnie śmiercią poszkodowanego lub w najlepszym razie ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu. Do tych ostatnich należą niewątpliwie cięższe urazy głowy. Oprócz tych już opisanych w wcześniejszych artykułach, urazy te mogą nieść za sobą dodatkowe konsekwencje w postaci uszkodzenia podstawowych zmysłów: węchu, wzroku, smaku, słuchu oraz dotyku.

Utrata zmysłu węchu – często związana z wypadkami. Zaburzenia i utarta węchu

Węch to niewątpliwie jeden z najbardziej potrzebnych nam zmysłów, szczególnie w przypadku oceny rozmaitych zagrożeń, chociaż nie jest uznawany jako najważniejszy. Jest jednak jedynym, którego nie można „wyłączyć”. Dzięki temu możemy jednak wyczuć np. dym, gaz czy też inne zapachy wskazujące na potencjalne zagrożenie. Zaburzenia węchu mogą utrudnić normalne funkcjonowanie, mogą też mieć różny charakter, począwszy od częściowej utraty zmysłu, tj. osłabionego odczuwania zapachów, jak i anosmii czyli całkowitej utraty węchu. Może ona dotyczyć jednego lub obu nozdrzy.

Zaburzenia węchu mogą być spowodowane różnymi czynnikami, począwszy od chorób typu przeziębienie czy alergia, poprzez choroby psychiczne a skończywszy na neurologicznych (organicznych lub pourazowych). Ponadto sama anosmia może być też wrodzona. Bardzo często utrata węchu występuje podczas urazów głowy i nosa najczęściej w wyniku silnego uderzenia. Wtedy bardzo łatwo bowiem może dojść do uszkodzenia nerwu węchowego lub tzw. opuszki węchowej. Bardzo często zmiany te bywają nieodwracalne.

Leczenie zależy głównie od przyczyny urazu – zależnie od niego wprowadza się terapię farmakologiczną lub chirurgiczną. Czasami jednak (głównie przy uszkodzeniu nerwu) – przywrócenie zmysłu węchu jest niemożliwe. Tak samo jest przy anosmii wrodzonej. Nie można zapomnieć również, że w przypadku utraty zmysłu węchu, jednocześnie ulega upośledzeniu zmysł smaku.

Utrata smaku konsekwencją, m.in. zaburzeń węchu. Zaburzenia i utrata smaku

Zaburzenia zmysłu smaku występują u znacznej części społeczeństwa. Mogą być spowodowane infekcjami, nieprawidłową higieną jamy ustnej i powikłaniami po zabiegach w jej obrębie, lekami, itp. Często nie są one groźne i można je usunąć chociażby przez eliminację niektórych złych nawyków żywieniowych czy higienicznych. Niestety niejednokrotnie zaburzenia te są spowodowane poważniejszymi czynnikami, tj.

  • powypadkowymi urazami głowy (najczęściej neurologicznymi),
  • urazami nosa i związanymi  z tym zaburzeniami węchu,
  • urazami w okolicach szczęki, jamy ustnej oraz języka.

Zaburzenia zmysłu smaku mogą być całkowite lub częściowe. Istnieją cztery podstawowe rodzaje zaburzeń smaku:

  • aguesia – brak odczuwania smaków,
  • hypoguesia – częściowe osłabienie odczuwania smaków,
  • dysguesia – opaczne odbieranie bodźców smakowych, czyli odczuwanie przykrych smaków, np. gorzkiego zamiast słodkiego,
  • hiperguesia – wzmożone odczuwanie bodźców smakowych.

Zmysł smaku funkcjonuje w sposób bardzo złożony. Na powierzchni języka znajdują się brodawki, z których trzy rodzaje zawierają tzw. kubki smakowe, odróżniające cztery główne smaki: gorzki, słony, słodki i kwaśny.  Ich zadaniem jest zamiana bodźca chemicznego na impuls przekazywany do mózgu.

Zmysł smaku odgrywa ogromną rolę w codziennym funkcjonowaniu. Dzięki niemu możemy ochronić się przed zjedzeniem rzeczy dla nas szkodliwych. Ponadto trzeba wspomnieć tutaj już o samej przyjemności płynącej z jedzenia, czego  w przypadku nawet częściowej utraty zmysłu smaku – jesteśmy pozbawieni.

Zmysł wzroku.  Zaburzenia i utrata wzroku

Zmysł wzroku jest ogólnie uważany za najważniejszy, pełniący w naszym życiu niezwykle istotną rolę. Pozwala nam orientować się w przestrzeni, sprawnie i szybko poruszać oraz wykonywać z łatwością codzienne czynności. Narządem wzroku jest oko, czyli gałka oczna, związana z nerwem wzrokowym. Sam wzrok to ogólnie mówiąc zdolność odbierania fal świetlnych.

Przy zaburzeniach zmysłu wzroku zaburzeniu podlega całe nasze codzienne funkcjonowanie w zasadzie we wszystkich jego aspektach. Podobnie jak w przypadku innych zmysłów problemy ze wzrokiem mogą być spowodowane wieloma czynnikami, począwszy od chorób samych oczu (zaćma, jaskra, zez, wytrzeszcz, zapalenie spojówek itd.) czy chorób neurologicznych (stwardnienie rozsiane) a skończywszy na urazach oka/oczu spowodowanych różnego rodzaju wypadkami (drogowymi czy też przy pracy).

Należą do nich, np. uszkodzenia gałki ocznej na skutek urazów:

  • tępych (uderzenia),
  • drażniących (np. oparzenia) wraz z ciałem obcym w oku,
  • termicznych,
  • chemicznych,
  • elektrycznych.

Wszystkie wyżej wymienione czynniki mogą spowodować, np.

  • utratę ostrości wzroku,
  • podwojenie obrazu,
  • zaburzenia akomodacji (nastawności) oka (zdolności dostosowania się oka do widzenia przedmiotów położonych w różnej odległości),
  • zwężenie pola widzenia,
  • niedowidzenia,
  • zeza (osłabienie mięśni ocznych),
  • bezsoczewkowość,
  • pseudosoczewkowość,
  • zaburzenia przewodów łzowych (ciągłe łzawienie oka/oczu),
  • uszkodzenia siatkówki,
  • uszkodzenia powiek.

Mogą również wywołać choroby oka, takie jak: zaćma urazowa, przewlekłe zapalenie spojówek, jaskra (przy uszkodzeniu fizycznym powodującym wzrost ciśnienia śródgałkowego) czy wytrzeszcz.

W skrajnych przypadkach może dojść nawet do utraty narządu.

Zmysł słuchu. Zaburzenia i utrata słuchu często na skutek wypadków drogowych i przy pracy

Słuch ogólnie bywa zmysłem dość niedocenianym. Jednocześnie jest najbardziej wrażliwy i często może rekompensować niedomaganie innego zmysłu o czym często zapominamy.

Do zaburzeń słuchu bądź jego utraty całkowitej lub częściowej dochodzi najczęściej na skutek niegroźnych chorób takich jak: przeziębienie z katarem, zapalenie ucha środkowego, zatkanie ucha przez nadmiar woskowiny lub ciało obce. Niedosłuch mogą też wywoływać choroby poważniejsze, takie jak cukrzyca, RZS czy niedoczynność tarczycy. Defekt najczęściej mija podczas właściwego leczenia występującego schorzenia.

Niestety częstą przyczyną są też urazy mechaniczne, np. silne uderzenie w głowę jakimś przedmiotem, na skutek upadku z wysokości czy też obrażenia głowy podczas wypadku komunikacyjnego (łącznie z zaburzeniami neurologicznymi). Również nadmiar decybeli, czyli ciągłe przebywanie w miejscach gdzie normy dźwięków są przekraczane – nie wpływa korzystnie na nasz słuch. W skrajnych przypadkach może dojść do uszkodzenia bony bębenkowej, np. w przypadku ogłuszającego huku czy też gwałtownej zmiany ciśnienia.

Wszystkie wyżej wymienione czynniki mogą spowodować, np.

  • zniekształcenie małżowiny usznej,
  • zrośnięcia albo zwężenia zewnętrznego przewodu słuchowego wraz z utratą lub przytępieniem słuchu,
  • upośledzenie ostrości słuchu,
  • przewlekłe zapalenie ucha środkowego z powikłaniami lub bez,
  • uszkodzenie ucha środkowego, błony bębenkowej, kosteczek słuchowych,
  • uszkodzenie ucha wewnętrznego,
  • uszkodzenie nerwu twarzowego i kości skalistej (skroniowej).

Powyższe uszkodzenia mogą dotyczyć jednego lub obydwu uszu.

Zmysł dotyku – obecny w całym ciele.  Zaburzenia czucia i utrata dotyku

W przeciwieństwie do zmysłów wyżej opisanych: smaku, węchu, słuchu oraz wzroku, umieszczonych praktycznie w jednym miejscu, zmysł dotyku jest przez nas odczuwany powierzchnią całego ciała. Tak samo jest on zmysłem wrażliwym na ból i temperaturę, podczas, kiedy wszystkie pozostałe są go pozbawione. Na całym ciele posiadamy bowiem zakończenia nerwowe, zwane receptorami. Znajdują się one w skórze, mięśniach oraz innych punktach ciała i przekazują do mózgu bodźce otrzymywane z zewnątrz. Dzięki nim czujemy ciepło i zimno, cechy takie jak twardość i miękkość, czujemy czyiś dotyk, możemy  ocenić wielkość, kształt czy też strukturę przedmiotów, nawet jeżeli ich nie widzimy . Nie musimy też patrzeć, by wiedzieć w jakim położeniu są dowolne części naszego ciała czyli dotyk w jakiś stopniu ułatwia nam orientację przestrzenną. Zmysł dotyku jest bardzo czuły i może rekompensować brak innego zmysłu, np. wzroku. Najlepszym przykładem jest tutaj alfabet Braille’a, stworzony dla osób niewidomych.

Do utraty zmysłu dotyku dochodzi najczęściej w wyniku urazów neurologicznych, często spowodowanych wypadkami komunikacyjnymi.  Przyczyną zaburzeń czucia w kończynach może być np. uraz kręgosłupa i uszkodzenie rdzenia nerwowego.

Ogólnie do przyczyn zaburzeń czucia można zaliczyć:

  • wypadnięcie dysku – gł. w odcinku lędźwiowym. Powoduje silny ból, często promieniujący do stopy.  Może powodować nacisk na nerw, czego wynikiem jest zaburzenie czucia powierzchownego, zazwyczaj w okolicach nerwu kulszowego,
  • urazy mechaniczne – występują parestezje i silne bóle zazwyczaj w okolicach   uszkodzonego nerwu
  • ucisk na nerwy obwodowe – spowodowany często przez zwyrodnienia lub urazy,
  • zapalenie wielonerwowe – towarzyszą mu często niedowłady oraz do porażenia nerwu twarzowego
  • choroby naczyniowe mózgu np. udar niedokrwienny lub udar krwotoczny, a także krwawienia podpajęczynówkowe, powodują zaburzenia czucia

Uszkodzenia rdzenia kręgowego: poprzeczne (najczęściej w wyniku urazu, procesu rozrostowego, zapalenia rdzenia lub krwotoku do rdzenia); połowicze (najczęściej w urazu,  guza lub SM); śródrdzeniowe – (najczęściej na skutek krwotoku pourazowego, zakrzepicy tętnic oraz guza w rdzeniu kręgowym).

Objawy zaburzeń czucia

  • kauzalgie – zaburzenie czucia w postaci bólu o charakterze pieczenia lub palenia,
  • neuralgie (nerwoból) – ostry  ból, często odczuwany jako przechodzący prąd,
  • parestezje – mrowienie, drętwienie, uczucie gorąca lub zimna,
  • hiperpatie -nadwrażliwość dotykowa,
  • bóle fantomowe – ból lub zaburzenia czucia w miejscu amputowanej kończyny.

Uszkodzenia zmysłów a procent uszczerbku i odszkodowanie możliwe do uzyskania 

W przypadku uszkodzenia poszczególnych zmysłów określenie procentu uszczerbku na zdrowiu zależy oczywiście od rodzaju uszkodzenia oraz powikłań jeżeli takowe wystąpiły. Każdy przypadek należy tutaj traktować indywidualnie, jednak ogólnie uszczerbek  oraz odszkodowanie możliwe do uzyskania klasyfikuje się następująco:

Tabela uszczerbków i odszkodowań za urazy zmysłów

Warto zaznaczyć, że podane wartości odnoszą się głównie do potencjalnych kwot odszkodowania możliwych do uzyskania z OC. Nie stanowią one jednak ich precyzyjnego wyliczenia. Dlatego też przyznane kwoty mogą się różnić zasadniczo, w zależności od indywidualnego, konkretnego przypadku osoby pokrzywdzonej, czyli głównie stopnia, rodzaju zaburzeń i ich połączeń (np. węchu oraz smaku). Istotne są też przyczyny zaburzenia, charakter uszczerbku, jego konsekwencja na przyszłość, wiek poszkodowanego, jego zawód oraz wiek.

W przypadku tzw. NNW, kwota wypłacona zależy od ogólnej kwoty ubezpieczenia zaznaczonej w polisie oraz (w przeliczeniu na 1% uszczerbku). Niewątpliwie kwota możliwa do uzyskania z OC znacznie przewyższa sumę gwarantowaną przy polisach indywidualnych, warunkowanych przez Ogólne Warunki Ubezpieczenia.

Urazy zmysłów i ich następstwa

Procent trwałego lub stałego uszczerbku na zdrowiu

Możliwa kwota świadczenia (widełki)

Zaburzenia i utarta węchu oraz smaku:

uszkodzenia nosa z zaburzeniami oddychania, węchu i smaku – w zależności od stopnia i rodzaju zaburzeń

20 – 25

30000  – 37500

utrata lub zaburzenia węchu w następstwie uszkodzenia przedniego dołu czaszki

1 – 10

1500 – 15000

utrata części nosa lub utrata całkowita (łącznie z kością) i zaburzeniami węchu oraz smaku w zależności od stopnia i rodzaju zaburzeń

20 – 50

30000 – 75000

całkowita utrata języka i smaku łącznie

50

75000

Zaburzenia i utrata wzroku:

Obniżenie ostrości wzroku bądź utrata jednego lub obu oczu (zależnie od stopnia zaburzenia ostrości i utraty narządu)

2,5 – 100 (utrata oka)

3750 – 150000

Dwojenie obrazu bez zaburzeń ostrości

1 – 10

1500 – 15000

Utrata wzroku jednego oka z wyłuszczeniem gałki ocznej

38

57000

Porażenie nastawności (akomodacji) przy braku zaburzeń ostrości po korekcji dla jednego lub obu oczu

15 (dla jednego) – 30 (dla obu)

22500 – 45000

Uszkodzenie gałki/gałek ocznych wskutek urazów tępych (z zaburzeniami ostrości widzenia lub utratą widzenia)

2,5 – 100

3750 – 150000

Uszkodzenie gałki/gałek ocznych z widocznym defektem kosmetycznym lub deformacją, blizny rogówki – bez zaburzeń ostrości wzroku

1 – 5

1500 – 7500

Uszkodzenie gałki/gałek ocznych – wskutek urazów drążących oraz nieusunięte ciało obce oczodołu (z obniżeniem ostrości wzroku lub bez).

2, 5 – 100

3750 – 150000

Uszkodzenie gałki/gałek ocznych wskutek urazów chemicznych,termicznych,elektrycznych (z zaburzeniami ostrości lub bez)

2,5 – 100

3750 – 150000

Zwężenie pola widzenia (w zależności od stopnia, jednego lub dwóch oczu oraz przy ślepocie jednego oka)

10 – 100

15000 – 150000

Niedowidzenia połowicze i inne (w tym jednooczne)

1 – 60

1500 – 90000

Bezsoczewkowość bez współistnienia zaburzeń ostrości po korekcji (w jednym lub obu oczach)

25 (1)

40 (2)

37500

60000

Pseudosoczewkowość przy współistnieniu nie poddających się korekcji zaburzeń ostrości wzroku (w jednym lub obu oczach)

15 – 35 (1)

30 – 100 (2)

22500 – 52500

45000 – 150000

Zaburzenia przewodów łzowych (łzawienie) – w zależności od nasilenia (w jednym lub obu oczach)

5 – 10 (1)

10 – 15 (2)

7500 – 15000

15000 – 22500

Odwarstwienie siatkówki jednego oka

15

22500

Jaskra: z zaburzeniami ostrości i pola widzenia lub bez (dla jednego lub obu oczu)

2 – 100

3000 – 150000

Wytrzeszcz tętniący ( w zależności od stopnia)

50 – 100

75000 – 150000

Zaćma urazowa – zależnie od ostrości wzroku (w jednym lub obu oczach)

2,5 – 100

3750 – 150000

Przewlekłe zapalenie spojówek, uszkodzenia powiek (oparzenia, urazy, w zależności od stopnia)

1 – 10

1500 – 15000

Zaburzenia i utrata słuchu:

Upośledzenie ostrości lub jej brak słuchu wg Rosera (jednego lub dwojga uszu)

0 – 50

0 – 75000

Pourazowe szumy uszne –  w zależności od stopnia

1 – 5

1500 – 7500

Urazy małżowiny usznej (jednej lub obydwu, zniekształcenia lub utrata)

1 – 10 (zniekształcenia)

15 (utrata 1)

30 (utrata 2)

1500 – 15000

22500

45000

Zwężenie lub zarośnięcie zewnętrznego przewodu słuchowego – jedno­stronne lub obustronne z osłabieniem lub przytępieniem słuchu (lub bez)

0 – 50

0 – 75000

Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego (jednostronne lub obustronne)

5 – 10

7500 – 15000

Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego z powikłaniami ( w zależności od stopnia, jednostronne lub obustronne)

5 – 20

7500 – 30000

Uszkodzenie ucha środkowego, błony bębenkowej, kosteczek słuchowych (bez upośledzenia i z upośledzeniem słuchu

1 – 5 (bez upośledzenia)

2 – 100 (z upośledzeniem)

1500 – 7500

Uszkodzenie ucha wewnętrznego (z uszkodzeniem części słuchowej  oraz słuchowej i statycznej, w zależności od stopnia)

1 – 60

1500 – 90000

Uszkodzenie nerwu twarzowego łącznie z pęknięciem kości skalistej (jednostronne lub dwustronne, w zależności od stopnia).

10 – 60

15000 – 90000

Zaburzenia i utrata czucia:

Porażenia i niedowłady pochodzenia mózgowego (ogólnie)

10 – 100

15000 – 150000

Porażenie połowicze, porażenie kończyn dolnych uniemożliwiające samodzielne stanie i chodzenie (0- 1 wg skali Lovette’a)

100

150000

Głęboki niedowład połowiczy lub obu kończyn dolnych  znacznie utrudniający sprawność kończyn (skala Lovette’a 2 – 2/3)

60 – 80

90000 – 120000

Średniego stopnia niedowład połowiczy lub niedowład obu kończyn dolnych (skala Lovette’a 3 – 3/4).

40 – 60

60000 – 90000

Nieznaczny/dyskretny niedowład połowiczy lub obu kończyn dolnych (skali Lovette’a 4 – 4/5)

10 – 40

15000 – 60000

Porażenie kończyny górnej (skala Lovette’a 0-1 z niedowładem kończyny dolnej skala Lovette’a 3 -4) prawej lub lewej

70 – 90 (P)

60 – 80 (L)

105000 – 135000

90000 – 120000

Niedowład kończyny górnej (skala Lovette’a 3 -4 z porażeniem kończyny dolnej, skala Lovette’a 0-1) prawej lub lewej

70- 90 (P)

60 – 80 (L)

105000 – 135000

90000 – 120000

Monoparezy pochodzenia ośrodkowego kończyn górnych i dolnych (skala Lovette’a 0-4) – w zależności od kończyny

5 – 50

7500 – 75000

Porażenia i niedowłady wraz z zaburzeniami czucia, spowodowane urazem rdzenia:

porażenie kończyn górnych i /lub dolnych, głęboki niedowład czterokończynowy , zespół Brown-Sequarda, będący następstwem połowiczego uszkodzenia rdzenia w odcinku szyjnym z porażeniem kończyn (skala Lovette’a: 0-2º)

100

150000

głęboki niedowład kończyn górnych lub dolnych, niedowład czterokończynowy, zespół Brown-Sequarda, będący następstwem połowiczego uszkodzenia rdzenia w odcinku szyjnym z niedowładem kończyn  (skala Lovette’a: 2-3º)

60 – 80

90000 – 120000

średniego stopnia niedowład kończyn górnych lub dolnych, zespół Brown-Sequarda, będący następstwem połowiczego uszkodzenia rdzenia w odcinku szyjnym z niedowładem kończyn lub połowicze uszkodzenie rdzenia w odcinku piersiowym- z niedowładem kończyny dolnej (skala Lovette’a: 2-3º)

30 – 60

45000 – 90000

niewielki niedowład kończyn górnych i/lub dolnych z zaburzeniami ze strony zwieraczy i zaburzeniami ze strony narządów płciowych, zespół Brown-Sequarda, będący następstwem połowiczego uszkodzenia rdzenia w odcinku szyjnym z niedowładem kończyn lub połowicze uszkodzenie rdzenia w odcinku piersiowym- z niedowładem kończyny dolnej,  izolowane zaburzenia ze strony zwieraczy i narządów płciowych, zespół stożka końcowego  (skala Lovette’a: 3-4º)

5 – 40

7500 – 60000

niewielki niedowład kończyn górnych i/ lub dolnych bez zaburzeń ze strony zwieraczy i narządów płciowych, zaburzeń troficznych ( skala Lovette’a: 4º)

5 – 30

7500 – 45000

Urazowe zespoły korzeniowe (bólowe, ruchowe, czuciowe lub miesza­ne) – w zależności od stopnia

szyjne bólowe

2 – 5

3000 – 7500

szyjne bólowe bez niedowładów (ból, zaburzenia czucia)

5 – 15

7500 – 22500

szyjne z niedowładem (w zależności od stopnia)

10 – 30

15000 – 45000

piersiowe

2 – 10

3000 – 15000

lędźwiowo- krzyżowe bólowe

2 –5

3000 – 7500

lędźwiowo-krzyżowe bez niedowładów

5 – 15

7500 – 22500

lędźwiowo – krzyżowe z niedowładem

10 – 30

15000 – 45000